Stjrnarandstaan studdi nafnaleynd krfuhafa og hrgamma

Mjg athyglisver lesning essi pistill af Veggurinn.isog a sem ar kemur fram. Hvet flk til a lesa etta.

En etta skrir margt eins og til dmis af hverju ekkert breyttist eftir hrun. Ptur Blndal heitinn talai oft um a ekkert breyttist egar kmi a gagnsi hlutaflaga eftir hrun og arna er a! Nverandi stjrnarandstaa vildi ekki einu sinni a hgt vri a nafngreina krfuhafa og hrgamma!


Kata Jakobs, rni Pll, Bjrn Valur, Gumundur Steingrms og Svands Svavars stu gegn v a upplsa hvaa einstaklingar vru krfuhafar. au beinlnis studdu a a einstaklingar gtu fali sig bak vi flg. Og hverjir skra hst nna me geislabaug og muna ekki einu sinni hva au sgu ea geru hva hvaa skoun au hfu?

Eins og segir pistlinum

Ef breytingartillaga Liljuhefi fari gegn, hefuslitab bankanna urft a krefja Wintris um nfn eigenda sta ess a birta aeins nafni Wintris krfuhafalista.

essir ailar bera v byrg v a gegnsi kringum essi flg er ekki meira og vera v a teljast til gslumanna aflandsflaganna.

etta finnst mr strfrtt stru fjlmilarnir su ekki enn bnir a tengja etta saman

Hvert er kall flks dag, j heiarleiki og gott siferi. Maur hltur a spyrja sig hva flk var a fela og hverja au voru a verja??????????


Um Ktlu og Ktlugos (samantekt).

Af tilefni goss Eyjafjallajkli kva g agera sm samantekt um Ktlu oghrifasvi hennar. En einsog flestir eflaust hafa hreyrt frttum a er tali a elstvarkerfi Eyjafjallajkuls og Mrdalsjkuls tengist ni egar kemur a gosi Eyjafjallajkli.

hrifasvi KtluKatla er s eldst sem hefur veri gjrgslu fr 1999 egar kvikuinnskot fru a krla sr undir Eyjafjallajkli en skjlftar hafa einnig veri Mrdalsjkli. Mealtalshl milli Ktlugosa er um 50 r og sast var bist vi gosi kringum 1960. Sast gaus Katla ri 1918 og er goshl v ori 92 r. a m v bast vi a uppsfnun kviku s allnokkur. Katla er eitt af ekktari eldfjllum landsins, en hn er virk megineldst.
Lng goshl eins og n geta boa strri gos en hafa ori ur.
Eldstin er hluti af mun strra eldstvakerfi sem er um 80 km langt og um 30 km breitt. Breiast nr a fr Mrdalsjkli suri, norur fyrir Eldgj norri. Gosin Ktlu eru flug eytigos me gjskufalli, jkulhlaupum, eldingum og jarskjlftum. Lengd gosanna hafa veri fr 2 vikum upp 5 mnui og geta au legi niri um tma og byrja aftur af miklum krafti. Hraun hafa ekki myndast Ktlugosum sustu 1000 rum en gosin hafa oft valdi ungum bsifjum vegna mikils gjskufalls og jkuhlaupa og er hn sannkllu v hamfara- og hrifasvi snu. Bygg hefur lagst af t.d. innst Skaftrtungum, einir 50 bir eftir gosi 1918.
Gjskufalli er oftast mest fyrstu dagana en getur ori hvenr sem er gostmanum. Gjskufalli getur vara svo klukkutmum skiptir og mean getur ori algert myrkur. gosunum 1823 og 1860 var gjskufalli lti, en strst sgulegum tma r gosinu 1755. Gjskumkkurinn getur borist me meira en 60 km/klst mealhraa og dmi eru um 10 cm ykkt lag 15 km fjarlg. gosinu 1755 var ykkt gjskulags Skaftrtungum 20-25 km fjarlg um 30 cm. sterkum vindum getur gjska borist t um allt land og dmi eru um talsvert af gjskufalli t.d. rnessslu, Borgarfiri, vi Faxafla og Djpavogi. En einnig eru til
heimildir um a gjska hafi borist til Freyja, Noregs og Hjaltlands.


Eldingar hafa fylgt llum Ktlugosum og a eina sari ldum sem hefur ori flki a bana. r eru algengar gosmekkinum ar sem vatn og kvika n saman. r fylgja gosmekkinum og gjskufallinu undan vindi, jafnvel tugi klmetra og er aalhttan undir mekkinum. Ein af eim httum sem fylgja eldgosum eru eiturgufur sem berast me gosefnum, en hrifin eru yfirleitt mest nnasta ngrenni gosstvanna. geta vindar bori r langar leiir. etta eru Florsra, Koldox og Brennisteinsox.


Fyrirboi Ktlugoss eru yfirleitt jarskjlftar sem finnast Vk og ngrenni. essir skjlftar hafa fylgt llum Ktlugosum sem vita er um. essir fyrirboar hafa oftast ori 1-8 klst ur en sjlft gosi hefst og eru af strinni 5 ea strri.


Vsbendingar eru um a fyrstu gos sem menn su snemma 10. ld. rj gos, eitt samfara miklu eldgosi auu landi ar sem n er Eldgj. Fram til upphafs 16. aldar kemur eldur upp 7-8 sinnum en um au gos er fremur lti vita. Ktlugosin raa sr annig: 1580, 1612, 1625, 1660, 1721, 1755, 1823, 1860 og 1918. Strsta gosi sem vita er um eftir 11. ldina kemur upp ri 1755. spi eldfjalli a.m.k. 1,5 rmklmetrum af gjsku, en a rmml er 50% meira en kom upp r Heklu 1947, ar sem kom a miklum hluta hraun og meira en tvfldu v magni sem upp kom Ktlugosinu 1918.


Yfirleitt hefst Ktlugos eftir hara skjlftahrinu, oftast samdgurs ea daginn ur en gosi sst og tekur mealgos um hlfan til einn slarhring a komast upp r jklinum sem va er 300-600 m ykkur og jafnvel ykkari sumum stum. Ltil gos n v yfirleitt ekki upp ea urfa nokkra daga til ess a bra sig gegnum shettuna. Ktlugos eru yfirleitt flugust fyrst ar sem rs gjskublandinn gosmkkur a miklu leiti vatnsgufa eins og sst hefur gosinu Eyjafjallajkli n. Gsmkkurinn fer a.m.k. 10-15 km h og gjskufalli er verulegt og rst af vindhraa og vindtt. Gjskan getur valdi verulegu tjni grurlendi og httu vegna efnamengunar. Oft er miki um eldingar mekkinum og m lkja sjnarspilinu vi gosi Vatnajkli 1996 og 1998 Gjlp og Grmsvtnum.
Vatnssfnun hefst ur en Ktlugos koma fram. Gosefnin bra mikinn s eins og menn uppgtvuu Gjlpargosinu 1996, en ar streymdu 5.000 tonn af vatni sekndu fr eldstinni. Flin ryjast af sta skmmu eftir a gosi sst, hugsanlega nokkrar klukkustundir ea innan vi slarhring og brtur mikinn s r jarri jklulsins. Vatni er uppfullt af gjsku og nnast a vera ejuhlaup sem skrur fram miklum hraa ea a.m.k. 20-30 km klst. egar lur hlaupi verur a vantskenndara og lkara Skeiarrhlaupi eins og vi ekkjum au, en rennsli mun meira. Yfirleitt gengur meginhlaupi yfir ca. 10-20 klst og a magni til bilinu 100.000 200.000 rmmetrar sek ca. 2-4 sinnum rennsli hlaupinu eftir Gjlpargosi. Minni hlaupgusur geta svo fylgt sar.
Me meginhlaupinu til sjvar berst miki magn af seti sem getur veri margra metra ykkt og v frist strndin fram svo klmetrum skiptir. En vin er lka s a egar meginhlaupi skellur sj fram geta ori flbylgjur. ri 1721 var eitt mesta gjskugos Ktlu me gfurlega stru jkulhlaupi sem kom af sta mikilli sjvarbylgju. S sjvarbylgja olli tjni Vestamannaeyjum og tk einnig me sr b vi Hjrleifshfa og eyddi grurlendi ar.


jokulhlaup_vesturVatnasvi Ktlu eru vi Markarfljt, Mrdalssand og Slheimasand. Jkulhlaupanna m v vnta undan Ktlujkli og fram r Krika t Mrdalssand, undan Slheimajkli og t Slheima og Skgarsand og undan Entujkli t farveg Markarfljts. Mestar lkur eru hlaupi niur Mrdalssand en aeins hefur fundist merki um eitt hlaup niur Markarfljt fyrir 1600 rum. Ktluhlaup hafa mta allan Mrdalssand tmans rs. Hlaupin hafa rofi grurlendi, kaffrt a, hraki flk r byggum, ti af landi lftaveri og hlai upp setbunkum t.d. austan Vkur .e. Hfabrekkujkull 1755.


Eyjafjallajkull er megineldst og talin fst vi Ktlukerfi. Fjalli er 1666 m h elkeila sem gaus sast 1821-1823. Hfst Ktlugos um lei og eldsumbrotunum sleppti 1823 Eyjafjallajkli. Einnig eru vsbendingar um samfallandi gos essum eldstvum ri 1612.


undanfrnum rum hafa miklar hrringar veri undir Mrdalsjkli og jr ar skolfi. Bist hefur veri vi gosi Ktlu um nokkurt skei og eldstin vktu fr 1999. Jarhiti hefur aukist jrum skjunnar sem sst fjlda ketilsiga. Um rabil hefur einnig ori vart vi tstreymi gastegunda Ggjkli Eyjafjallajkli. Engin lei er a sp nkvmlega fyrir um eldgos hva a tmasetja slkan atbur. Atburarrs getur hafist og jafnvel enda aftur, en ar sem bist hefur veri vi Ktlugosi um langa hr verur a teljast miklar lkur v a atburarrs n Eyjafjallajkli geti leitt af sr Ktlugos framhaldinu.


a er kaldhisleg stareynd a rtt fyrir a bygg hafi dregist saman vegna gosa og hlaupa essu svi erum vi h hlaupunum sem v fylgja. a er nokku vst a ef ekki kemur gos brlega me myndarlegu hlaupi af aur og sandi, mun sjr ta upp standlengjuna og sandana Suurlandi. Vk byggir raun tilveru sna framburarefni r Ktluhlaupum. Ef strandlengjan skerist, skerist um lei landhelgin okkar. Ktlugos eru v tveggja sver og hluti af v a vi lifum hr eirri gjf sem nttran gefur okkur og erum henni jafnframt svo h.


Vibrg ba vegna eldgoss Mrdalsjkli og jkulhlaups niur Markarfljtsaura er svo hr a finna vef Almannavarna.Heimildir:

Almannavarnir

Grein eftir Ara Trausta Gumundsson

Eftir Helga Bjrnsson og Finn Plsson Jarvsindastofnun Hsklans

Myndir af vef Almannavarna


mbl.is Vaxandi hraunrennsli
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband